نویسنده: حسین محبی


    
    امسال بدون درنظرگرفتن دو فیلم و که چند روزی بیشتر از اکران آنها در سینماها نمی گذرد، مجموعا 35 فیلم تولید سینمای ایران تا به حال به روی پرده رفته اند. پدید ای با نام به عنوان پرفروش ترین فیلم تاریخ سینمای ایران رکورد فروش امسال و تمامی سال ها را به خود اختصاص داد. فیلم محمدحسین لطیفی با نام تا به حال بیش از نصف فروش اخراجی ها رده دوم جدول فروش را به خود اختصاص داده است.
    
    
    همواره تحقیق درباره علت و سبب فروش یک فیلم به نتیجه ای قطعی نرسیده است. گاهی موضوع فیلم و شرایط و زمان اکران آن، بعضی اوقات نام کارگردان و گاه اسامی بازیگران را در این امر دخیل دانسته اند، اما اغلب حالت سوم، یعنی حضور بازیگران را دلیلی برای فروش یا عدم فروش فیلم ها می دانند. به نظر می رسد فیلم از هر سه عامل یادشده برای فروش هرچه بیشتر بهره مند بود. جنجال های تبلیغاتی در زمان ساخت این فیلم، موضوعات ژورنالیستی پیرامون آن در بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر، برخورداری از بهترین زمان اکران یعنی ایام عید نوروز عواملی برای فروش هرچه بیشتر آن محسوب می شدند. از سویی نام کارگردان و فهرستی از بازیگران محبوبی که هر یک می تواند به تنهایی مسبب جذب تماشاگر شود را هم می توان دلیلی دیگر برای فروش بالای اخراجی ها دانست.
    
    
    در سینمای هالیوود عنوان گیشه سازترین بازیگر به هیچ وجه ارتباطی با افتخار شهرت یا محبوبیت مردمی او ندارد، به طوری که نشریه پرنفوذ اقتصادی فوربس را به عنوان گیشه سازترین بازیگر هالیوود و به عبارتی دیگر کسی که به ازای هر یک دلار دستمزد دریافتی، بیشترین فروش سینمایی را نصیب گیشه ها می کند، معرفی نمود. در این فهرست که چهره ای بسیار محبوب بوده و به واسطه ازدواجش با آنجلینا جولی، خبرسازترین بازیگر هالیوود محسوب می شود، در رده دوم قرار دارد.معرفی شدن به عنوان پول سازترین بازیگر هالیوود به هیچ عنوان بدان معنا نیست که وی، همچون بسیاری دیگر از بازیگران معروف نظیر تام کروز، ویل اسمیت و لئوناردو دی کاپریو جزو گران ترین بازیگران هالیوود باشد. از نظر اقتصادی این روزها بهترین سرمایه گذاری هالیوود بوده و گنجی است که استودیوهای بزرگ فیلمسازی باید قدر او را بدانند. به نوشته نشریه فوربس، یک فیلم با بازی این هنرپیشه می تواند به ازای هر یک دلار دستمزد پرداختی به وی، چیزی در حدود 29 دلار به گیشه سرازیر نماید و این رقم فروش تقریبا دوبرابر قدرت پول سازترین بازیگر، نصیب و به دنبال او آنجلینا جولی، رنه زلوگر، ریز ویترسپون، بن استیلر و ساندرا بولاک شده است. در حالی که هیچکدام از این زنان بازیگر جزو گران ترین بازیگران هالیوود نیستند و جالب آنکه از نام جولیا رابرتز یا جیم کری و یا حتی راسل کرو - که به نوشته این نشریه پس از بازی در دو فیلم گلادیاتور و یک ذهن زیبا بیشترین دستمزد را دریافت و کمترین قدرت پول سازی را برای گیشه ها دارد - خبری نیست! این روزها دی کاپریو با دریافت 20 میلیون دلار در یک فیلم بازی می کند؛ حال آنکه دستمزد دمون به 10 میلیون دلار نمی رسد و این یقینا تنها دلیل راه یافتن نام دمون به فهرست پول سازترین بازیگران هالیوود و عقب ماندن دی کاپریو از قافله 10 بازیگر در این فهرست است. به طور کلی وجه مشترک همه بازیگران پول ساز هالیوود این است که خیلی هم پردستمزد و از استودیو پرتوقع نیستند، اما می دانند چطور مخاطبان و تماشاگران انبوهی را به پای سالن ها بکشانند.در سال گذشته، عنوان پول سازترین بازیگر سینمای ایران برحسب میانگین فروش، نصیب بازیگر فیلم های پرفروش آتش بس و تله یعنی شد. این دو فیلم دو میلیارد و 390 هزار تومان فروش داشت که به طور میانگین فروش این دو فیلم در تهران و شهرستان ها یک میلیارد و 170 هزار تومان بود. در مجموع، برای فیلم آتش بس هر میلیون دستمزد گلزار، حدود 192 میلیون تومان نصیب گیشه ها نمود! در میان بازیگران زن که با مجموع فروش دو میلیارد و 540 هزار تومانی فیلم های آتش بس، تله و چه کسی امیر را کشت در اکران سال گذشته به عنوان پول سازترین بازیگر زن شناخته شد، برای فیلم آتش بس هر میلیون دستمزدش، بیش از 300 میلیون تومان پول روانه گیشه ها کرد! البته این آمار در مورد فیلم های دیگر این دو بازیگر صادق نخواهد بود؛ چرا که در سایر فیلم هایشان دستمزد بالاتر و فروش کمتر دلیلی بر پایین بودن این محاسبه خواهد بود. مثلاهر میلیون دستمزد افشار برای فیلم چه کسی امیر را کشت، تنها 50 میلیون تومان فروش را به همراه داشته است.
    
    
    در اکران امسال، میانگین فروش فیلم های مهناز افشار با فیلم های کلاغپر، رئیس و محاکمه مجموعا حدود 293 میلیون تومان بوده که در مجموع از رده اول سال پیش به رده دهم جدول پول سازترین بازیگران امسال نزول داشته است. رتبه اول این جدول متعلق به بازیگر زن فیلم های اخراجی ها، پارک وی و توفیق اجباری یعنی است. در حالی که تنها سه ماه به پایان سال باقی مانده، عنوان پول سازترین بازیگر مرد فیلم های امسال برحسب میانگین فروش، مطابق سال گذشته به تعلق دارد. در فیلم توفیق اجباری و کلاغپر با میانگین فروش بالای 500 میلیون تومان موجب گردیده تا این عنوان همچنان برای گلزار محفوظ بماند. به عنوان بازیگر نقش مکمل توفیق اجباری که بیشتر از همه، بار طنز این فیلم را بر دوش کشیده، در فیلم پرفروش کلاهی برای باران به عنوان نقش اصلی مطرح است. مجموع فروش خوب هر دو فیلم سبب گردید تا نام او پس از گلزار به عنوان یک بازیگر پولساز برده شود.همگام با وی که فیلم های وی در سال های گذشته با فروش نازلی روبه رو و تا حدودی از محبوبیت و شهرت او کاسته شده بود و بسیاری معتقد بودند که دیگر به دوران اوج خود یعنی زمانی که جزو مشهورترین و پولسازترین بازیگران محسوب می شد، برنخواهد گشت، امسال با اخراجی ها درخشش تازه ای داشت. آخرین اثری که در آن توانایی های عبدی را به چالش کشید و بر شهرت او افزود آدم برفی در سال 1373 بود. پس از آن بازی وی در چند فیلم کمدی خیلی مورد توجه واقع نشد و با وجود اینکه در سال 1380 و در جشنواره بیستم فیلم فجر برای بازی در فیلم نان، عشق و موتور هزار کاندید جایزه شد، اما به جایگاه قبلی خود نرسید. در اکران امسال تا به حال پنج اثر از فیلم های او به نمایش درآمده که پس از محمدرضا شریفی نیا رتبه دوم پرکارترین هنرپیشه را به خود اختصاص داده است. میانگین فروش قابل توجه فیلم های عبدی، از وی رقیبی برای گلزار و عطاران ساخته است. از جایی که هر سه آنها هنوز فیلم هایی روی پرده دارند، جایگاه پول سازترین بازیگر بین او و دو بازیگر دیگر می تواند تغییر یابد، اما تحقیقا عبدی با پنج فیلم (البته فیلم گوشواره را که به تازگی اکران شده، محسوب نمی کنیم) امتحان بهتری را نسبت به دو بازیگر دیگر پس داده است.اما که در سال گذشته به عنوان پولسازترین هنرپیشه سال برحسب مجموع فروش فیلم هایش مطرح بود، امسال با میانگین فروش چهار فیلم خود یعنی اخراجی ها، مهمان، نقاب و سنگ کاغذ قیچی پس از ضیغمی، عبدی، گلزار و عطاران در جدول پولسازترین ها قرار گرفته است. مجموع میانگین فروش این چهار فیلم نزدیک به 500 میلیون تومان بوده است. که به عنوان نقش اصلی فیلم اخراجی ها خوش درخشید و با وجود رکورد فروش اخراجی ها، فروش پایین دو فیلم دیگر وی یعنی گرداب و سرگیجه موجب شد تا میانگین فروش فیلم هایش کاهش چشمگیری یابد. آیا با این نتیجه می توان چنین استنباط نمود که موقعیت و شهرت دیرباز ارتباطی به فروش بالای اخراجی ها نداشته است؟اما رکورد بازی در مجموع فروش فیلم های اکران شده امسال در دستان کسی نیست جز عکاس، برنامه ریز، مشاور، انتخاب بازیگر، مدیر هنری و... سینمای ایران یعنی تا به حال که 9 ماه از شروع سال می گذرد، هفت فیلم اخراجی ها، پارک وی، نصف مال من نصف مال تو، مهمان، محاکمه، نقاب و در شهر خبری نیست، هست از شریفی نیا به اکران عمومی درآمده و مجموعا حدود دو میلیارد و 960 هزار تومان فروش گیشه داشته است. هرهفت فیلم از فروش خوبی در گیشه برخوردار بوده اند و به طور نسبی چنین به نظر می رسد که حضور شریفی نیا می تواند عاملی برای فروش مطلوب یک فیلم باشد.قطعا پدیده بازیگری امسال که هم توانست نظر مخاطبان عام و هم نظر منتقدان را به خود جلب نماید است. او با بازی در فیلم تجاری و فیلم های هنری و توانایی خود را در هر دو بعد هنری - تجاری ثابت کرد. هر سه فیلم فروش مطلوبی داشتند. خون بازی و روز سوم موقعیت او را به عنوان بهترین بازیگر نقش اول زن در بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر و جشنواره آسیا پاسیفیک که چندی پیش در گلدکست استرالیا برگزار شد، تثبیت نمود.در پی نظرسنجی مجله اینترنتی سی نت از کاربران سایت، باران کوثری برای بازی در فیلم خون بازی با اختلافی فاحش نسبت به نفر دوم به عنوان بهترین بازیگر نیمه اول سال 1386 شناخته شد. او فیلم کتونی سفید ساخته معیری را هم در نوبت اکران دارد.البته این قیاس ها در غیاب بازیگران مطرحی چون نیکی کریمی، هدیه تهرانی، لیلاحاتمی، گل شیفته فراهانی، فاطمه معتمد آریا و... که امسال فیلمی روی پرده نداشتند، مطرح گردیده و نمی تواند معیاری برای یک آمار قطعی باشد. اعتماد
۲۸/۹/۸۶